kultura - historia antropologii
O człowieku pierwotnym wiemy nie wiele a to co wiemy to tylko hipotezy
O człowieku pierwotnym mamy bardzo małą ilość wiedzy w dodatku to co wiemy nie udało się potwierdzić. Tym bardziej nie wiemy, co człowiek pierwotny wiedział o sobie. Nie wiemy, czy naturę traktował tylko jako źródło zagrożenia i czy zwierzęta, którymi się odżywiał uważał za część tej natury. Ponieważ zwierzęta, które człowiek chciał zabić i zjeść równie dobrze mogły zabić i zjeść człowieka, najprawdopodobniej zaliczane były przez niego do tej samej kategorii bytów, co pioruny.
Ludzie należący do znanych nam tzw. kultur pierwotnych mieli już jakiś ukształtowany system wierzeń, a więc z człowiekiem pierwotnym nie mieli wiele wspólnego.
Wiemy, że z jakichś powodów ludzie pierwotni zaczęli grzebać zmarłych wyposażając ich w przedmioty przydatne w dalszym, czyli pośmiertnym życiu. Wiedzieli więc lub przeczuwali, że istnieje jakiś "ciąg dalszy", czyli jakaś inna rzeczywistość, ale natury tej rzeczywistości ani rządzących nią praw nie znali.
Pierwsze ślady myślenia religijnego
Najstarsze ślady myślenia i zachowań religijnych pochodzą sprzed ok. 10.000 lat i są to architektoniczne konstrukcje w Gobekli Tepe o prawdopodobnie kultowym przeznaczeniu. Nie ma jednak podstaw do przypuszczeń, że treść ówczesnych wierzeń obejmowała jakiekolwiek ogólniejsze wyobrażenie człowieka.
Świadectwem poczucia głębokiej tożsamości z naturą był totemizm, który w XIX wieku odżył obudowany pojęciową aparaturą ewolucjonizmu. Z ok. 4600 r. BC pochodzą groby na cmentarzysku kultury Varna. Wielka liczba pozostawianych w grobach złotych ozdób wskazuje na bardzo już rozwinięty kult zmarłych i wiarę w nieśmiertelność duszy.
O religii jako systemie wierzeń można mówić od pierwszej połowy III tysiąclecia BC, kiedy na Wyspach Brytyjskich powstała kamienna struktura Stonehenge, a w Egipcie piramidy i tzw. Teksty Piramid. Zwyczaj mumifikowania zwłok dał początek wiedzy anatomicznej, ale nie wydaje się, żeby wiedza ta miała charakter medyczny we współczesnym znaczeniu.
Świadomość rasowa we wczesnej starożytności
Starożytność to bardzo szerokie pojęcie, dlatego zwykle dzieli się ją na wczesną starożytność pierwszych cywilizacji i starożytność "właściwą". Do wczesnej starożytności należą zjawiska, których nie można pominąć w historii antropologii, takie jak niewolnictwo, świadomość zróżnicowania rasowego jako kryterium klasyfikacji ludzi, oraz przejście od przedhistorycznego totemizmu do pierwszych form antropogenezy.
Impulsem dla pierwszych reflekcji nad człowiekiem była zapewne chęć zrozumienia i wyjaśnienia widocznego gołym okiem zróżnicowania gatunku ludzkiego. W większości przypadków zachowane opinie oprócz wyjaśnień przyczyn, zawierają również wnioski wartościujące. Starożytność nie znała jeszcze pojęcia "rasa", ale w powszechnym mniemaniu różnice fenotypiczne wiązały się ze zróżnicowaniem zdolności i wartości różnych ras.
Gdy w starożytnym Egipcie władzę sprawowali Egipcjanie o jaśniejszej karnacji, ciemnoskórych Egipcjan nazywali "szatańską rasą z Ish", gdy z kolei do władzy dochodzili ciemnoskórzy, określali oni jasnoskórych Egipcjan jako "bladą, zdegenerowaną rasę z Arwad". "Księga Bram" z okresu Nowego Państwa wymienia cztery rasy - Egipcjan, Azjatów, Libijczyków i Nubijczyków.
Początki organizacji społecznej
Człowiek przedhistoryczny był niewątpliwie istotą społeczną, ale wspólnota pierwotna była najprawdopodobniej nie tyle wspólnotą praktycznych interesów, co wspólnotą obrzędów prowadzonych przez obdarzonego wyższą wiedzą szamana. Umiejętność przewidywania sugeruje wiedzę o naturze zjawisk dla innych ludzi nieprzewidywalnych i prawdopodobnie na tym opierał się autorytet magów i szamanów.
Jeśli inteligentny szaman rozpoczynał obrzędy wywołujące deszcz tuż przed nadejściem pory deszczowej, natura sama potwierdzała jego mądrość. Nikt nie jest w stanie odtworzyć dzisiaj, czy ważniejsza była jego realna skuteczność w opanowywaniu natury, czy wpływ spajający i organizujący wspólnotę.
Nie wydaje się jednak uzasadnione wnioskowanie na tej podstawie o istnieniu jakiejś, nawet bardzo mglistej, antropologii prehistorycznej, dlatego ten etap można co najwyżej nazwać prehistorią antropologii.
