zasoby: Powszechna Deklaracja Praw Człowieka

PREAMBUŁA - NAJWAŻNIEJSZE ZAŁOŻENIA

Uznanie przyrodzonej godności oraz równych i niezbywalnych praw wszystkich członków rodziny ludzkiej jest podstawą wolności, sprawiedliwości i pokoju w świecie.

Lekceważenie i pogarda dla praw człowieka doprowadziły do aktów barbarzyństwa, które wstrząsnęły sumieniem ludzkości, a nadejście świata, w którym ludzie będą korzystać z wolności słowa i przekonań oraz wolności od strachu i nędzy, zostało ogłoszone jako najwyższe dążenie zwykłych ludzi.

Konieczne jest, aby prawa człowieka były chronione przez rządy prawa, jeśli człowiek nie ma być zmuszony do uciekania się, jako ostatniej deski ratunku, do buntu przeciwko tyranii i uciskowi.

Ludy Narodów Zjednoczonych potwierdziły w Karcie swoją wiarę w podstawowe prawa człowieka, w godność i wartość osoby ludzkiej oraz w równe prawa mężczyzn i kobiet.

Zgromadzenie Ogólne ogłasza niniejszą Powszechną Deklarację Praw Człowieka jako wspólny standard osiągnięć dla wszystkich ludów i wszystkich narodów.

NAJWAŻNIEJSZE ARTYKUŁY DEKLARACJI

Artykuł 1 - Fundamentalna Równość

Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi pod względem swej godności i swych praw. Są oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni postępować wobec innych w duchu braterstwa.

Artykuł 2 - Uniwersalność Praw

Każdemu człowiekowi przysługują wszystkie prawa i wolności zawarte w niniejszej Deklaracji bez względu na jakiekolwiek różnice rasy, koloru, płci, języka, religii, poglądów politycznych, pochodzenia narodowego lub społecznego, majątku, urodzenia lub jakiegokolwiek innego stanu.

Artykuł 3 - Prawo do Życia

Każdy człowiek ma prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego.

Artykuł 4 - Zakaz Niewolnictwa

Nikt nie może być trzymany w niewoli lub w poddaństwie; niewolnictwo i handel niewolnikami są zakazane we wszystkich swych postaciach.

Artykuł 5 - Zakaz Tortur

Nikt nie może być poddany torturom ani okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu.

Artykuł 7 - Równość Wobec Prawa

Wszyscy są równi wobec prawa i mają prawo, bez żadnej dyskryminacji, do jednakowej ochrony prawnej.

Artykuł 9 - Zakaz Arbitralnego Aresztowania

Nikt nie może być poddany arbitralnemu aresztowaniu, zatrzymaniu lub wygnaniu.

Artykuł 10 - Prawo do Sprawiedliwego Procesu

Każdy człowiek ma pełne prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd.

Artykuł 11 - Domniemanie Niewinności

Każdy oskarżony o czyn karalny ma prawo być uważanym za niewinnego dopóty, dopóki jego wina nie zostanie udowodniona zgodnie z prawem.

Artykuł 12 - Prawo do Prywatności

Nikt nie może być poddany arbitralnej ingerencji w życie prywatne, rodzinne, domowe lub korespondencję, ani też napaściom na swoją cześć i reputację.

Artykuł 13 - Wolność Przemieszczania się

Każdy człowiek ma prawo do swobodnego poruszania się i wyboru miejsca zamieszkania w granicach każdego państwa. Każdy człowiek ma prawo opuścić każdy kraj, łącznie z własnym, i powrócić do swojego kraju.

Artykuł 16 - Prawo do Małżeństwa i Rodziny

Mężczyźni i kobiety bez względu na rasę, narodowość lub religię mają prawo po osiągnięciu pełnoletności do zawarcia małżeństwa i założenia rodziny. Małżeństwo może być zawarte jedynie za swobodną i pełną zgodą przyszłych małżonków. Rodzina jest naturalną i podstawową komórką społeczeństwa i ma prawo do ochrony ze strony społeczeństwa i państwa.

Artykuł 17 - Prawo do Własności

Każdy człowiek ma prawo do posiadania własności tak indywidualnie, jak i wespół z innymi. Nikt nie może być arbitralnie pozbawiony swojej własności.

Artykuł 18 - Wolność Myśli, Sumienia i Religii

Każdy człowiek ma prawo do wolności myśli, sumienia i wyznania; prawo to obejmuje wolność zmiany wyznania lub wiary oraz wolność głoszenia swego wyznania lub wiary bądź indywidualnie, bądź wespół z innymi, publicznie i prywatnie, przez nauczanie, praktykowanie, uprawianie kultu i przestrzeganie obyczajów.

Artykuł 19 - Wolność Opinii i Wyrażania Poglądów

Każdy człowiek ma prawo do wolności opinii i wyrażania poglądów; prawo to obejmuje swobodę posiadania niezakłóconych poglądów, poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania informacji i idei wszelkimi środkami, bez względu na granice.

Artykuł 20 - Wolność Zgromadzeń

Każdy człowiek ma prawo do wolności spokojnych zgromadzeń i stowarzyszania się. Nikt nie może być zmuszany do należenia do jakiegoś stowarzyszenia.

Artykuł 21 - Prawo do Udziału w Rządach

Każdy człowiek ma prawo do uczestniczenia w rządzeniu swym krajem bezpośrednio lub poprzez swobodnie wybranych przedstawicieli. Wola ludu jest podstawą władzy rządu; wola ta wyraża się w okresowych i uczciwych wyborach, opartych na powszechnym i równym prawie wyborczym oraz tajnym głosowaniu.

Artykuł 23 - Prawo do Pracy

Każdy człowiek ma prawo do pracy, do swobodnego wyboru zatrudnienia, do odpowiednich i zadowalających warunków pracy oraz do ochrony przed bezrobociem. Każdy człowiek ma prawo, bez jakiejkolwiek dyskryminacji, do równej płacy za równą pracę.

Artykuł 25 - Prawo do Odpowiedniego Poziomu Życia

Każdy człowiek ma prawo do stopy życiowej zapewniającej zdrowie i dobrobyt jego i jego rodziny, włączając w to wyżywienie, odzież, mieszkanie, opiekę lekarską i konieczne świadczenia socjalne.

Artykuł 26 - Prawo do Edukacji

Każdy człowiek ma prawo do nauki. Nauka przynajmniej na stopniu podstawowym jest bezpłatna i obowiązkowa. Edukacja ma zmierzać do pełnego rozwoju osobowości ludzkiej i ugruntowania poszanowania dla praw człowieka i podstawowych wolności. Rodzice mają prawo pierwszeństwa w wyborze nauczania dla swych dzieci.

Artykuł 29 - Obowiązki Wobec Społeczności

Każdy człowiek ma obowiązki wobec społeczności, w której jedynie jest możliwy swobodny i pełny rozwój jego osobowości. W korzystaniu ze swych praw i wolności każdy człowiek podlega jedynie takim ograniczeniom, jakie są ustalone przez prawo wyłącznie w celu zapewnienia należytego uznania i poszanowania praw i wolności innych oraz w celu uczynienia zadość słusznym wymogom moralności, porządku publicznego i powszechnego dobrobytu w demokratycznym społeczeństwie.

Artykuł 30 - Zakaz Nadużywania Deklaracji

Żadne postanowienie niniejszej Deklaracji nie może być interpretowane jako upoważnienie dla któregokolwiek Państwa, grupy lub osoby do podjęcia jakiejkolwiek działalności lub dokonania jakiegokolwiek czynu zmierzającego do podważenia któregokolwiek z praw i wolności zawartych w niniejszej Deklaracji.

KONTEKST HISTORYCZNY

Powszechna Deklaracja Praw Człowieka została przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych 10 grudnia 1948 roku w Paryżu jako odpowiedź na barbarzyńskie akty II wojny światowej i Holocaust.

Dokument został przygotowany przez komitet drafingowy pod przewodnictwem Eleanor Roosevelt, z udziałem przedstawicieli różnych systemów prawnych i kultur z całego świata, w tym: Australii, Chile, Chin, Francji, Libanu, Związku Radzieckiego i Wielkiej Brytanii.

Z 58 państw członkowskich ONZ w tym czasie, 48 głosowało za przyjęciem Deklaracji, żadne przeciwko, 8 wstrzymało się od głosu, a 2 nie głosowały.

Deklaracja została przetłumaczona na ponad 500 języków i stała się najczęściej tłumaczonym dokumentem na świecie. Jest fundamentem współczesnego międzynarodowego systemu ochrony praw człowieka i zainspirowała przyjęcie ponad 70 traktatów dotyczących praw człowieka.

Pełny tekst 30 artykułów Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka dostępny jest na oficjalnej stronie Organizacji Narodów Zjednoczonych. Pełna werjse w języku polskim do pobrania po niżej